Từ hồi nhỏ mình đã từng biết đến một vài tình tiết trong câu chuyện Thủy Hử và vài cái tên nổi tiếng trong truyện qua những lời kể. Nhưng đến khi khôn lớn hơn, được xem phim từ đầu đến cuối, xem vài lần, mình mới nhận thấy truyện này có nhiều điểm ấn tượng mà thuở con thơ vẫn chẳng biết gì.
Điều đầu tiên là việc "anh hùng tụ nghĩa". Các nhân vật chính trong truyện đều có tính cách khác nhau, giỏi hơn người ở những điểm mạnh riêng và hoàn cảnh xuất thân của mỗi người cũng đều khác biệt. Điểm chung nhất của họ chính là tính nghĩa khí anh hùng hào hiệp, không khuất phục trước cường quyền, giúp người yếu chống kẻ cường hào ác bá. Mỗi khi gặp được nhau, dù mới đầu có đánh nhau dữ dội, vẫn kết nghĩa anh em và ứng xử với nhau rất hào sảng trượng nghĩa. Có lẻ bởi trong số họ, chẳng có ai hẹp hòi vì cái riêng tư ích kỷ, lại cùng khí chất anh hùng hiệp nghĩa thì hợp với nhau một cách tự nhiên như câu "đồng thanh tương ứng đồng khí tương cầu" vậy.
Một điểm nữa là có một số nhân vật làm việc trong triều đình, rất quyết tâm phục vụ cho triều đình, nhưng hoặc vì gian thần hãm hại, hoặc vì hoàn cảnh đẩy đưa, tất cả họ đều không thể trụ nổi chốn quan trường, cuối cùng tụ nghĩa tại Lương Sơn với lá cờ "thay trời hành đạo". Hoàn cảnh phải rời bỏ nơi cửa quan của mỗi người mỗi khác, nhưng cảm tưởng như đó là định mệnh không thể khác. Cái xã hội loạn ấy chẳng thể cho phép những người ngay thẳng được bình yên, buộc họ phải quay lưng lại chống triều đình. Trong đó đáng thương nhất vẫn là Báo tử đầu Lâm Xung bị bạn thân phản bội, gian thần hãm hại tan nhà nát cửa, mất vợ, vẫn nhẫn nhịn chịu đi đày mà không hề phản kháng.
Lý Quỳ nóng như hổ báo nhưng hiếu thảo, trượng nghĩa.
Với một người như Cập thời vũ Tống Công Minh, cho dù là thủ lĩnh chống đối triều đình nhưng vẫn thấy việc phục vụ quốc gia làm trọng, ông đã lãnh đạo nghĩa quân quy thuận triều đình, lập nhiều công trạng sau đó. Điểm ấn tượng ở đây là quân Lương Sơn, từ đội quân được xem là "cướp" đã trở thành đội quân chính yếu của nhà Tống đi dẹp loạn ở biên cương, được công nhận là những người hùng một cách chính thống. Ở điểm này, tuy cũng có người chê Tống Giang theo quan điểm của họ, nhưng quyết định ấy rất đúng với mẫu người luôn mong mỏi được lập công cho nhà Tống của Áp Ty. Ông ấy đủ tầm vóc để dẹp đi cái mâu thuẫn nội tại với triều đình để hoàn thành tâm nguyện của mình.
Những cái chết bi thương của những người anh hùng sau khi lập được nhiều công trạng, một lần nữa dưới bàn tay hãm hại của gian thần, để lại cho độc giả nhiều xúc cảm. Nhưng sau cùng, những vị anh hùng này được đời sau tưởng thưởng. Còn những tên gian thần như Cao Cầu thì đến muôn đời sau vẫn bị oán ghét. Đây chính là kết thúc có hậu nhất của truyện.
Ps: Cốt truyện có thể có nhiều dị bản, mình cảm nhận theo phiên bản phim gần đây nhất mà mình đã xem.
Ngô Hữu Dũng
